Gerçek zamanlı mobil sistemlerin bakım yönetimine katkısı

Gerçek zamanlı mobil sistemlerin bakım yönetimine katkısı

 

ÖZET
Burada Bakım Yönetiminde yer alan yeni gelişmelerden biri olan Gerçek Zamanlı Verileri ve Mobil Cihazları kullanan Mobil Bakım Yönetimi kavramını ele alacağız.  Gerek mobil sistemlerde gelinen nokta, gerekse yazılım alt teknolojilerinin son yıllarda yaptığı atılımlar Bakım Yönetiminin çok gerçekçi ve düzgün yapılmasına olanak sağlamaktadır.
Gerçek zamanlı veriler bakımı yapılan sistemin en son durumunu doğrudan Bakım Yönetim Yazılımına bildirdiği için etkin bir Kestirimci Bakım uygulamak mümkün olmaktadır.  
İkinci olarak ele aldığımız Mobil Bakım Yönetimi Sisteminde ise bakım işgücünün mobil cihazlar aracılığı ile merkezi bir yazılım tarafından yönetilmesi söz konusudur.  Burada merkezi yazılım, tüm ekibi ve ekibin bakım faaliyetlerini detaylı olarak yönettiği için bakım kalitesi, güvenliği ve verimliliği artırılmaktadır.

GİRİŞ
Bakım sürecindeki en önemli konulardan biri etkin olarak bakım ekibini yönetebilmek, ikincisi ise bakım yapılması gereken sistemler hakkında detaylı bilgiye sahip olmaktır. Burada her iki konuyu açacak ve gerek gerçek zamanlı veri toplama yöntemlerinin gerekse mobile çözümlerin bakım yönetimine olan katkılarını inceleyeceğiz.  
Gerçek zamanlı veriler kullanarak bakımı yapılması istenen sistemlerin fiziksel durumları, bir önceki bakımdan sonra geçen zaman kullanım miktarı, bir önceki bakımı yapan ekibin ismi gibi bilgilerin gerçek zamanlı veri toplayan SCADA yazılımları tarafından bakım sistemine aktarılması, yapılması planlanan bakımın optimizasyonunu sağlamaktadır. Fabrikanın otomasyon sisteminde bulunan gerçek zamanlı bilgilerin otomatik olarak bakım sistemine aktarılması,  bakım iş emirlerinin otomatik olarak açılmasını sağlayabilmektedir. Böylelikle operatörler veri toplamak yerine sistemi iyileştirmeye zaman ayırabilmektedirler. SCADA sisteminin içine gömülerek elde edilen bakım şablonları gerçek zamanda oluşacak bakım şartlarını bakım yönetimi ve bakımı yapacak ekiple paylaşması, işleri hızlandırmakta ve yanlış yapılmasını engellemektedir.

İşletme sahalarında yer alan ekipmanın %60’a yakın kısmı manuel çalışmakta ve merkezi bir otomasyon sistemi ile veri alışverişi yapamamaktadır. Bu durumda bakım ekibinin işlerini, ekibin mobil sistemlerini merkezden yöneterek kolaylaştırmak mümkün olmaktadır. Bilgi akışının zayıf olduğu bu tür ortamlarda kullanılan merkezi mobil ekip yönetim sistemleri ile ekip bilgileri ve işletmenin bilgi birikimi bir araya getirilmekte ve bakım yönetimi kolaylaştırılmaktadır. Mobil ekip yönetim sistemleri kullanılarak ekibin bulunduğu bölge ve kimlik bilgileri, bakım kuralları ve prosedürleri, olay algılama, içerik bilgileri ve yardımlaşma bilgileri kolaylıkla paylaşılmaktadır. Böylece tek başına bir arıza ile karşılaşan tipik bakımcı yerine, hangi sorunla karşılaşacağını önceden bilen, sürekli ‘online’ olarak diğer uzmanlarla haberleşebilen,  merkezi veri tabanı üzerinden benzeri problemlerin çözümlerine erişebilen genişletilmiş bir bakımcı kavramı ile karşılaşmaktayız. 

Bakım yönetimindeki temel konulardan biri de bakım taleplerinin öncelik sıralamasının doğru olarak yapılabilmesidir.  Mobil bakım sistemi operatörün arıza tespitine yardım ederek doğru bakım elemanının doğru ekipmanla doğru zamanda arızaya müdahale etmesini sağlamaktadır. Tüm iş alışkanlıkları bu yeni teknoloji ile değişmekte, işletmeler yatırımlarını daha kolaylıkla ve az maliyetle koruyabilmektedir.

BAKIM YÖNETİMİ VE GERÇEK ZAMANLI VERİLER
İşletmelerde kontrol amaçlı toplanan gerçek zamanlı bilgilerin bir kısmı üretim faaliyetlerini izlemek ve yönetmek amacı ile MES ve ERP sistemlerine aktarılmaktadırlar. Bu verilerin bakım yönetimi yazılımına aktarılması sistemin bakım amaçlı izlenebilirliğini de sağlamaktadır. 

Gerçek Zamanlı Verilerle Durum Takibi
İşletmelerdeki üretim yapan makinalardaki duruşlar Üretim Yönetimi Sistemi (MES)  tarafından detaylı olarak izlenmektedir. Duruş nedenleri elektriksel olarak ölçülebilen bir arızadan, operatörün izlediği mekanik bir arızadan veya üretimle ilgili beklemelerden kaynaklanmaktadır. Elektriksel arızalar genellikle otomatik kontrollü makinalarda PLC tarafından belirlenip MES’e aktarılmaktadırlar. MES’den bakım yönetimi sistemine aktarılacak bu bilgiler bakım iş emrini açmak, bakım ekibini göreve çağırmak, bakım ekibinin arıza mahalline gelmeden önce arızanın niteliği hakkında bilgi sahibi olmasını sağlamakta kullanılmaktadır [2].  

Mekanik arızalarda ise operatör duruşu arıza nedenini kaydederek isimlendirmek zorundadır. Bu nedenle yine yukarıda sıralandığı gibi bakım iş emrini açmak,  bakım ekibini göreve çağırmak, bakım ekibinin arıza mahalline gelmeden önce arızanın niteliği hakkında bilgi sahibi olmasını sağlamakta kullanılmaktadır.   

Süreç durumlarını izleyerek operatöre bilgi ileten SCADA yazılımlarında genellikle süreç değerlerinin olması gereken sınırlar belirlenir ve bu durumlarda süreci izleyen operatöre süreç sınırına yaklaşıldıkça alarm sinyalleri gelir. Normal şartlarda arıza oluşturmayacak bu durumlarda, sinyaller sınırı aşıldığında arızaya neden olabilirler.  Bazen de sürekli olarak sınıra yakın çalışıp üst üste alarma neden olan makina veya süreç verileri bakımla düzeltilmesi gereken potansiyel arızaların habercileridirler.  Bu olayların bakım yönetim sistemine potansiyel arıza alarmı adı ve yaratacağı arıza tipleri ile aktarılması gerçek zamanlı veriler kullanan bakım sistemlerinin avantajlarıdır.

Özetle işletmelerde toplanan gerçek zamanlı veriler kullanılarak;
a. Arıza duruşlarında arızanın nedeni bakım ekibine hemen bildirilir, böylece doğru kişinin doğru ekipmanla arıza mahalline ulaşması sağlanır.
b. Otomasyon sisteminin alarm sinyalleri alınarak arıza oluşmadan sürecin veya makinanın iyileştirilmesi sağlanır.  

Gerçek Zamanlı Verilerle Bakım Tahmini
Kestirimci Bakım uygulayabilmek için işletmeden alınan gerçek zamanlı verilerin doğru olarak yorumlanması gerekmektedir. Arıza ihtimali olan ve süreç açısından önemli olan sistemlerin gerçek zamanlı olarak izlenmesi bir sonraki bakım planının doğru yapılandırılmasını sağlar. Gerçek zamanlı verileri detaylı olarak incelemeden doğru kestirim yapmak çok zordur. Burada dikkat edilmesi gereken husus arıza tahmini için incelenecek verilerin doğru izleme aralıkları (sampling rate)  ile IT sistemlerine aktarılabilmeleridir. İncelenen sistemlerin sistem tepki fonksiyonlarına uygun olarak ‘sampling rate’in doğru ayarlanması gerekmektedir. Günümüzde bilgi işlem teknolojisinde gelinen noktada bu konuda teknik bir sınır söz konusu olmamakla birlikte hafıza alanlarını en iyi kullanabilmek için zaman zaman yanlış uygulamalara da rastlamak mümkündür. Örnek olarak bir su dağıtım sisteminde kullanılan yapıyı bir elektrik dağıtım sistemine bire bir uyarlamanız mümkün değildir.

Kestirimci bakımda genellikle büyük motorlardan alınan elektrik sinyalleri, titreşim, nemlilik gibi fiziksel ölçümler makinaların normal çalışma durumlarındaki ölçümlerle karşılaştırarak normal dışı durumlar arıza öncesinde saptanmaya çalışılır.  Burada kullanılan bakım yönetimi sistemlerinin veri izleme ve kontrol katmanında yer alan SCADA yazılımları ile entegre çalışabilmesi, bakım sistemine veri izleme açısından esneklik sağlayabilmektedir. Kestirimci bakım sistemleri kullanımı yaygınlaştıkça karar mekanizmaları daha karmaşık hale gelecek ve daha önce izlenmeyen verilere her an için ihtiyaç duyulabilecektir.

Özetle, doğru kestirimci bakım için doğru veri, doğru veri için de esnek bir veri izleme sistemi gerekmektedir. Özellikle veri toplama ayarlarının yapılabildiği ve toplanmış verileri uzun sürelerde sağlam olarak koruyabilen veri tabanlarını içeren yazılımlar tercih edilmelidir.



BAKIM YÖNETİMİ VE MOBİL SİSTEMLER
Bakım Yönetiminin en önemli unsuru bakım ekibidir. İyi eğitimli, iş programı doğru planlanmış, iyi yönetilen bir bakım ekibi ile işletmenin bakım ve arıza giderme faaliyetlerinden en üst seviyede başarıya ulaşması sağlanabilir. Bakım ekibini doğru yönetebilmek için yönetim sisteminin ekiple her an için bir arada olmayı başarması ekibin el terminalleri ile merkezle iletişim kurabildiği bir sistemi devreye almakla mümkün olmaktadır. Böyle bir sistemin etkin olarak kullanılabilmesi için hem bakım ekibinin sürekli olarak ‘online’ kullanabileceği el terminalleri hem de merkezde tüm ekibi yöneten bir yazılım olması gerekmektedir. Merkezdeki bir sunucuda koşturulan Mobil Bakım Yönetimi Yazılımı mobil terminallerde koşan ‘client’ yazılımları ile sürekli haberleşerek ekibin verimli çalışmasını sağlamaktadırlar[1].

Bakım Ekibinin Mobil Cihazlarla Sürekli “Online” Olması
Bakım ekibi bakım iş emirlerini sürekli olarak izleyebileceği için zaman optimizasyonunu en akılcı şekilde gerçekleştirir.
Mobil cihaz üzerinden gerekli veri tabanı, bakım kılavuzu, malzeme listesi gibi verilere kolaylıkla ulaşabileceği için kabiliyetleri artar.  
Sahada gerçekleştirdiği operasyonlar için yardım veya bilgi alması gereken kişilere anında ulaşabildiği için bakım kalitesi artar ve bakım zamanı azalır. Bakım ekibinin güvenliği garanti altına alınmış olur.

Merkezi Sistemden Ekibin Zaman, Ekipman, Bilgi ve İş Emri Yönetimi
Bakım ekibinin mobil cihazlarda koşan ‘client’ yazılımı Merkezi Bakım Yönetimi Yazılımı ile entegre olarak tüm işletmenin bakım aktivitelerini yönetecek şekilde tasarlanır. Bu yönetim genellikle aşağıdaki işleri kapsar.
1. Bakım İş Emirleri Çizelgelenmesi,
2. Bakım Personel Zaman Çizelgelenmesi,
3. Her bir İş Emri için ‘online’ yapılacaklar (check list) kontrolü,
4. Bakım el kitapları, online advisor gibi ekibin ihtiyacı olan yazılımların yönetilmesi,
5. ERP ve SCADA yazılımları ile haberleşme.

SONUÇLAR
Gerek sahadaki sistemlerden alınan gerçek zamanlı veriler, gerekse ‘manuel’ işlemleri gerçekleştirecek bakım ekibi ile sürekli iletişim, tümü ile Bakım Sürecinin Otomasyonu olarak adlandırılabilir. Bu otomasyon bize aşağıdaki avantajları getirmektedir:
• Duruşların azalması nedeni ile üretim maliyetlerinin azalması,
• Bakım süresinin kısalması,
• Operatör verimliliğinin artırılması,
• Operatör eğitim ve saha tecrübe sürecinin azalması,
• Bakım zekasının artması (bakım problemlerinin daha kolay ve az masraflı çözülebilmesi).

ÖZGEÇMİŞ
Doç Dr. Aysın Yeltekin sırası ile 1978 ve 1980 yıllarında Ortadoğu Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği bölümünden BSEE ve MSEE derecelerini, 1985 yılında ise University of Southern California Electrical Engineering bölümünden doktora derecesini almıştır. 1981-1991 yılları arasında Universty of Southern California, Northrop University ve Ohio University de asistan ve Asistan Profesör olarak çalışmıştır. 1993-1994 yıllarında Boğaziçi Üniversitesi’nde Doçent olarak görev yapan Aysın Yeltekin 1995’den itibaren özel sektörde Otomasyon Yöneticisi olarak çalışmaktadır. 1997 yılından beri de kurucu ortaklarından olduğu EST Enerji’de İş Gelişme Müdürü olarak rol almaktadır.
Doğrusal Sistemler, Robotics ve Süreç Denetim konularında araştırmaları ve referanslı yayınları olan Aysın Yeltekin en son olarak Üretim Yönetimi konusunda uzmanlaşmıştır.

REFERANSLAR
[1]  IntelaTRack Ürün Broşürü, www.wonderware.com
[2] Aysın Yeltekin, Bircan Şeşen, “Üretim Şirketlerinin Vizyonu: Üretim Yönetim Sistemi” Dinamikler 2006, Proje Yönetimi 7. Ulusal Kongresi, Istanbul, Türkiye
[3]Charlie Mohrmann, “Game Changer-Visibility, Enablement, and Process Innovation for a Mobil Workforce”, Invensys White Paper, www.invensys.com


HABERİN DEVAMI İÇİN AŞAÐIDAKİ LİNKLERİ TIKLAYINIZ:

Düzeltici önleyici bakım ve BIS maintenance yazılımı

Üretici bakımı

Gerçek zamanlı mobil sistemlerin bakım yönetimine katkısı


 

Güncelleme Tarihi: 22 Haziran 2010, 14:19
YORUM EKLE
Dergiler
Partnerler