Roca Bakım Müdürü, Metalurji ve Malzeme Mühendisi Caner Ursavaş, LPDC makinasında yaşanan servo arızasının yalnızca bir motor problemi değil, bir bakım kültürü sınavı olduğunu vurguluyor. Alarmı susturmak yerine veriyi okuyarak, mekanik kök nedeni doğru ayarla ortadan kaldıran bu saha tecrübesi; Bakım 4.0’ın ekranda değil, doğru karar anında başladığını net biçimde ortaya koyuyor.
Problem Tanımı: Tamamen servo motorlarla kontrol edilen bir Alçak Basınç Döküm Makinası (LPDC) üzerinde, iki farklı eksene hareket veren servo motorlarda aşırı ısınma ve yük artışı problemi yaşanmaya başladı.
Makine zaman zaman alarm veriyor, üretim kesintiye uğruyor ancak sorun kalıcı şekilde çözülemiyordu.
İlk bakışta problem, erişimi kolay ve açıkta bulunan servo motor üzerinde yoğunlaştı.
İLK MÜDAHALE VE YAPILAN KRİTİK HATA
Bakım ekibi olarak, doğal bir refleksle açıkta bulunan servo motor üzerinde çalıştık.
Bu servo için yapılan mekanik ayarlarla yük değerlerinde iyileşme sağlandı.
Ancak bu sırada, kapalı koruma kapağı altında bulunan diğer servo motor, yeterince kontrol edilmedi.
Asıl hata şuydu:
- Açık eksende elde edilen bilgilerin, diğer eksene sistematik şekilde aktarılmaması,
- Üretim ekibinin, servo alarm ve yük değerlerini kritik bir gösterge olarak görmemesi.
Kapalı konumdaki servo, aşırı yük nedeniyle alarm vermesine rağmen, üretim tarafından resetlenerek çalıştırılmaya devam edildi.
KIRILMA ANI: DUMAN
Bir süre sonra alarm durumu sürekli hale geldi.
Koruma kapağı açıldığında, kablolar kontrol edilirken ani bir duman çıkışı ile servo motorun yandığı net şekilde anlaşıldı.
Bu noktada problem artık sadece teknik değildi:
- Elimizde yedek servo yoktu.
- Servo motor OEM üretimdi.
- Yeni servo için 8–10 hafta tedarik süresi vardı.
- Üretimin bu kadar bekleme şansı yoktu.
Stres seviyesi en üst noktaya çıktı.
KRİZ YÖNETİMİ VE DOĞRU NETWORK’ÜN ÖNEMİ
Bu aşamada klasik satın alma süreciyle ilerlemek mümkün değildi.
Daha önce oluşturulmuş tedarikçi portföyü, ikili ilişkiler ve “kimin neyi çözebileceğini bilme” bilgisi kritik hale geldi.
Doğru firmaya ulaşılarak, gerekli teknik uyarlamalarla makine kısa sürede tekrar çalışır hale getirildi.
Bu vaka, bakımın sadece teknik bilgi değil, aynı zamanda insan ve ilişki yönetimi olduğunu bir kez daha gösterdi.
ASIL KÖK NEDEN
Makine üreticisi ile yapılan detaylı görüşmeler ve saha kontrolleri sonucunda gerçek neden netleşti:
Sorun elektriksel değil, mekanik zorlanma kaynaklıydı.
Yanlış yapılan kalıp ayarları nedeniyle servo motorlar olması gerekenin çok üzerinde yük altında çalışıyordu.
- İlk durumda servo yükleri: ~30 Nm
- Doğru kalıp ayarları sonrası:
- Bir eksen: 10 Nm
- Diğer eksen: 7 Nm
- Üretici firma tarafından belirtilen maksimum limit: 9 Nm
Yani servo, limitin çok üzerinde çalıştırılmıştı.
KALICI ÇÖZÜM VE STANDARTLAŞTIRMA
Bu olaydan sonra şu uygulamalar hayata geçirildi:
- Yeni kalıp bağlandığında, makine ekranından servo yüklerinin mutlaka kontrol edilmesi,
- Üretici firma tarafından verilen maksimum yük limitlerinin referans alınması.
- Üretim ekibine:
- Servo yük değerlerinin ne anlama geldiği,
- Alarmın “resetlenecek bir şey” değil, uyarı olduğu,
- Mekanik ayarların servo ömrüne etkisi
konularında bilgilendirme yapılması.
Artık hiçbir kalıp, servo yükleri limitlerin altına düşmeden seri üretime alınmıyor.
BU VAKADAN ÇIKAN BAKIM KÜLTÜRÜ DERSLERİ
Bu yaşananlar bize şunu net şekilde gösterdi:
- Alarm susturmak, problemi çözmek değildir.
- Servo yanmadan önce defalarca uyarır.
- Bakım kültürü, sadece bakım ekibinin değil, üretimin de sorumluluğudur.
- Doğru teknik bilgi kadar, doğru insanlara ulaşabilmek de kritiktir.
- Bakım 4.0, ekranda görünen veriyi anlamlandırabildiğinizde başlar.
SON SÖZ
Bu vaka, teknolojinin değil; kültür, iletişim ve bilgi paylaşımının eksikliğinin ekipmanlara nasıl bedel ödettiğini gösteren tipik bir saha örneğidir.
Bakım, ancak tüm ekip aynı dili konuştuğunda sürdürülebilir hale gelir.
