30 yıllık endüstri geçmişini geride bırakan ve şu an Prometeon bünyesinde bakım operasyonlarının yanı sıra dijital dönüşüm projelerinde sorumluluk üstlenen Prometeon Bakım Müdürü & MES-IIoT Proje Sorumlusu Serkan Topal, "Bugün bir bakım organizasyonunun başarısı sahip olduğu ekipman sayısından çok yönettiği veri kalitesiyle ölçülüyor." diyor.
"BU DÖNÜŞÜMDEKİ EN ÖNEMLİ EŞİK TEKNOLOJİ YATIRIMI DEĞİL, KÜLTÜREL DÖNÜŞÜMDÜR"
Prometeon’da Endüstri 4.0 yaklaşımı kapsamında bakım süreçlerinde uyguladıkları dijitalleşme adımları hakkında bilgiler paylaşan Topal, bakımın veriyle yönetildiği bir yapıya geçişte en kritik eşiği ise şöyle yorumluyor:
"Bugün bir bakım organizasyonunun başarısı sahip olduğu ekipman sayısından çok yönettiği veri kalitesiyle ölçülüyor. Prometeon'da son yıllarda özellikle MES, SCADA, PLC, enerji izleme sistemleri ve bakım yönetim yazılımlarından gelen verilerin ortak bir dijital ekosistemde değerlendirilmesine odaklandık. IIoT projeleri kapsamında sahadaki ekipmanlardan sıcaklık, titreşim, enerji tüketimi, çevrim süresi ve proses parametrelerini gerçek zamanlı toplamaya başladık. Böylece bakım kararlarını operatör gözlemlerine dayanarak değil, veriye dayalı olarak alabiliyoruz. Bu dönüşümdeki en önemli eşik teknoloji yatırımı değil, kültürel dönüşümdür. Çünkü sensör takmak kolaydır; zor olan veriyi anlamlandırıp karar mekanizmasının bir parçası haline getirmektir. Veri okuryazarlığı yüksek bakım ekipleri oluşturmadan Endüstri 4.0 dönüşümünün başarılı olması mümkün değildir."
"DİJİTAL İKİZ BAKIM DÜNYASINDA SIÇRAMA YARATACAK"
Bakım 4.0 perspektifinden bakıldığında, plansız duruşları azaltmak için en yüksek katma değer sağlayan 3 teknolojinin olduğunu söyleyen Topal, "Birincisi gerçek zamanlı durum izleme sistemleri, ikincisi MES tabanlı üretim-veri entegrasyonu, üçüncüsü ise yapay zekâ destekli kestirimci bakım platformları." dedi.
"MES projelerinde elde ettiğimiz en büyük kazanımlardan biri üretim verileri ile ekipman verilerini aynı platformda görebilmek oldu. Böylece performans düşüşlerinin yalnızca makineden mi yoksa proses değişkenlerinden mi kaynaklandığını anlayabiliyoruz." diyen Topal, "IIoT sensörleri sayesinde kritik ekipmanların davranışlarını anlık olarak izleyebiliyor ve olası riskleri erken aşamada tespit edebiliyoruz. Dijital ikiz teknolojilerinin ise önümüzdeki yıllarda bakım dünyasında büyük bir sıçrama yaratacağını düşünüyorum. Bir ekipmanın sanal modelini oluşturarak bakım senaryolarını test etmek ve performans tahminleri yapmak mümkün hale geliyor. Bu yaklaşım plansız duruşları azaltmanın ötesinde bakım bütçelerinin optimize edilmesini de sağlayacak." diye devam etti.
İNSAN DESTEKLİ YAPAY ZEKA YAKLAŞIMI
Yapay zekâ ve otomasyonun yükseldiği bakım operasyonlarında saha tecrübesi ile dijital sistemlerin dengesinin nasıl kurulması gerektiğine ilişkin de görüşlerini aktaran Topal, "Endüstri 5.0'ın merkezinde teknoloji değil insan bulunuyor. Sanayide uzun yıllardır çalışıyorum ve şunu çok net söyleyebilirim: Hiçbir algoritma tecrübeli bir bakım uzmanının sahadaki gözlemlerinin yerini tamamen alamaz. Ancak aynı şekilde hiçbir insan da milyonlarca veri noktasını yapay zekâ kadar hızlı analiz edemez.
Dolayısıyla geleceğin başarılı bakım organizasyonları insan tecrübesi ile dijital zekânın birleştiği yapılardan oluşacak. Ben bunu "İnsan Destekli Yapay Zekâ" yaklaşımı olarak tanımlıyorum.
Yapay zekâ verileri analiz edecek, olası riskleri belirleyecek ve öneriler sunacak. Son kararı ise prosesi, ekipmanı ve işletme gerçeklerini bilen mühendisler verecek." diyerek sözlerini noktaladı.
