Sanayi tesislerinde bakım elemanlarının, uzun yıllar boyunca yalnızca “arıza olduğunda devreye giren” bir fonksiyon olarak görüldüğünü ifade eden Afix Group Bakım Yöneticisi Cihad Özcan, “Üretim durur, bakım çağrılır, sorun çözülür ve süreç devam ederdi. Ancak bugün geldiğimiz noktada bu yaklaşımın sürdürülebilir olmadığı çok net biçimde görülüyor. Artan rekabet, daralan marjlar ve yükselen kalite beklentileri, bakımın rolünü kökten değiştirdi.” ifadelerini kullandı.
Artık bakımın; üretimin arkasından koşan değil, üretimi yönlendiren stratejik bir güç olmak zorunda olduğunu vurgulayan Özcan, eski bakım anlayışının neden tıkandığını şöyle açıkladı:
ESKİ BAKIM ANLAYIŞI NEDEN TIKANDI?
“Reaktif bakım kültürü, ilk bakışta hızlı ve pratik gibi görünse de uzun vadede ciddi kayıplar yaratır. Plansız duruşlar, aynı arızaların tekrar etmesi, ustaya bağımlı sistemler ve kayıt altına alınmayan bilgi, işletmeleri görünmez maliyetlerle karşı karşıya bırakır.
“Usta varsa makine çalışır” anlayışı, kişiye bağlı bilgi nedeniyle sürdürülebilir değildir. Bakımın kurumsal hafızaya dönüşmediği her yapı, aynı hataları tekrar etmeye mahkumdur.”
BAKIM 4.0: TEKNOLOJİDEN ÖNCE KÜLTÜR
Bakım 4.0’ın çoğu zaman sensörler, yazılımlar ve dijital panolarla tanımlandığını belirten Özcan, oysa asıl dönüşümün ekranlarda değil sahada başladığının altını çizdi.
OEE, MTBF ve MTTR gibi göstergelerin yalnızca raporlanan değerler olmaktan çıkıp, günlük karar mekanizmalarının bir parçası haline gelmediği sürece gerçek fayda üretmeyeceğini söyleyen Özcan, “Veri toplamak kadar, bu veriyi doğru yorumlamak ve aksiyona dönüştürmek de kritik önemdedir.” dedi.
Bakım 4.0’ın özünün
- Standart arıza kayıtları,
- Disiplinli planlı bakım yapısı,
- Tekrarlayan arızalara kök neden yaklaşımı,
- Üretimle aynı dili konuşan bakım ekipleri
ile mümkün olabileceğini kaydeden Özcan, sahadan bir deneyimini de şöyle paylaştı:
SAHADAN BİR BAKIM YÖNETİCİSİ DENEYİMİ
“Afix Group bünyesinde çok sayıda makinenin sorumluluğunu üstlenen bir Bakım Yöneticisi olarak şunu net biçimde söyleyebilirim:
Bakımı geliştirmek için dev yatırımlar değil, doğru bakış açısı gerekir.
Arızayı kapatmak değil, arızanın neden tekrar ettiğini sorgulamak dönüşümün ilk adımıdır. Her duruşun süresi kadar, neden yaşandığı ve nasıl önleneceği kayıt altına alınmalıdır.
Bakım kayıtları yalnızca geçmişi değil, geleceği de şekillendirir. Düzenli analiz edilen arıza verileri sayesinde, plansız duruşların ciddi oranda azaltılması ve bakım sürelerinin öngörülebilir hale gelmesi mümkündür.”
BAKIMCININ DEĞİŞEN ROLÜ
“Yeni çağda bakımcı;
- Sadece tornavida tutan değil, veriyi okuyan;
- Arızayı susturan değil, sistemi iyileştiren;
- Gece çağrılan değil, gündüz planlayan
bir profesyoneldir.” diyen Özcan, bu dönüşümün bakım ekiplerinin yetkinliklerini artırırken, üretim ile bakım arasındaki geleneksel çatışmayı da ortadan kaldıracağını vurguladı ve “Ortak hedef artık nettir: sürdürülebilir üretim.” dedi.
BAKIM KÜLTÜRÜ OLMADAN DİJİTALLEŞME OLMAZ
Bakım 4.0’ın bir yazılım projesi değil; bir kültür dönüşümü olduğunun altını çizen Özcan, “Teknoloji bu dönüşümün hızlandırıcısıdır, ama taşıyıcısı değildir.
Bakım kültürünü inşa edemeyen işletmeler, en gelişmiş sistemlere sahip olsalar bile beklenen verimi elde edemezler. Buna karşılık, sahayı anlayan, veriyi kullanan ve insanı merkeze alan bakım organizasyonları, geleceğin kazananları olacaktır.
Yeni çağda bakım, artık sadece makineleri değil, işletmenin geleceğini de ayakta tutar.” şeklinde konuştu.
