Son birkaç yıldır neredeyse girdiğimiz her toplantıda “yapay zeka” kelimesi geçiyor. Üretim yöneticileri, fabrika sahipleri, kalite ekipleri… Herkes yapay zekanın üretimi nasıl dönüştüreceğini konuşuyor.
Ama sahada gördüğüm çok net bir gerçek var: Yapay zekadan asıl verimi alanlarla alamayanları ayıran şey algoritma değil, verinin kendisi.
Birçok tesiste hala üretim verisi vardiya sonunda toplanıyor. Bazı bilgiler Excel dosyalarında, bazıları makinelerin kendi ekranlarında, bazıları da operatör notlarında kalıyor. Bu veriler parçalı, gecikmeli ve çoğu zaman birbiriyle konuşmuyor. Böyle bir ortamda yapay zekadan mucize beklemek gerçekçi değil. Çünkü yapay zeka, ancak gerçek zamanlı, temiz ve bağlamı olan veriyle çalıştığında anlamlı sonuç üretiyor.
Biz Konzek’te sahada şunu çok net görüyoruz: Yapay zekanın üretimdeki gerçek değeri, bir rapor ekranında birkaç grafik göstermek değil; sapmayı erkenden fark ettirmek, duruşu olmadan önce işaret etmek ve kalite problemi hurdaya dönüşmeden önce görünür kılmak. Bunun yolu da üretimden, bakımdan, kaliteden ve enerjiden gelen verinin anlık olarak aynı zeminde buluşmasından geçiyor.
Bir başka kritik nokta şu: Yapay zeka projelerinin büyük bölümü pilot aşamasında kalıyor. Bunun sebebi çoğu zaman modelin başarısız olması değil; verinin güvenilir olmaması, sahadaki ekiplerin süreci sahiplenmemesi ve çıkan içgörünün aksiyona bağlanmaması.
Ekranda “anomali var” yazması tek başına hiçbir şeyi değiştirmiyor. Asıl farkı yaratan şey, o anomalinin bakım planına, proses ayarına ya da kalite kontrol adımına gerçekten yansıması.
Bu yüzden biz üretimde dijitalleşmeyi ve yapay zekayı tek seferlik büyük projeler olarak değil, adım adım olgunlaşan bir yolculuk olarak ele alıyoruz. Önce ölçülebilirlik. Sonra disiplin. Ardından optimizasyon.
Gerçek zamanlı veri akışı kurulmadan, OEE’nin arkasındaki nedenler netleşmeden, maliyetle ve izlenebilirlikle bağ kurulmadan yapılan her yapay zeka yatırımı, sahada sınırlı bir etki yaratıyor.
Bugün üretimde rekabet artık yalnızca daha hızlı makinelere sahip olmakla kazanılmıyor. Asıl farkı yaratan şey; veriyi akıtan, sapmayı erken gören ve daha hızlı aksiyon alan organizasyonlar.
Yapay zeka bu dönüşümün çok güçlü bir parçası. Ama ancak doğru veriyle, doğru entegrasyonla ve sahadaki gerçek ihtiyaçlarla birleştiğinde.
Sahada her gün şunu görüyoruz: Yapay zeka üretimi değiştirebilir.
Ama sadece bir şartla; ihtiyaç olan tüm gerçek veri gerçekten akıyorsa.
Konzek Teknoloji CMO’su Volkan Yenişen
