Daikin Turkey Elektrik Elektronik Bakım Takım Lideri ve CMSE Serkan Tahmaz, elektrik-elektronik, mekanik ve makine emniyeti disiplinlerinin entegre şekilde yönetilmesinin, üretim sürekliliği ve güvenli bakım süreçleri açısından neden kritik bir gereklilik haline geldiğini şöyle aktardı:
1. BAKIM 4.0 NEDİR?
Bakım 4.0; sensörler, otomasyon sistemleri ve veri toplama altyapıları sayesinde makinelerin sürekli izlenmesini sağlar. Amaç, arıza oluşmadan önce durumu fark ederek planlı ve güvenli bakım yapmaktır.
Sahada Örnek: Bir üretim hattında motor akımı ve sıcaklığı sürekli izlenerek rulman arızası oluşmadan önce bakım planlanmıştır. Bu sayede plansız duruş önlenmiştir.
2. ELEKTRİK-ELEKTRONİK SİSTEMLERDE SAHA UYGULAMALARI
Elektrik panoları, sürücüler (VFD), PLC sistemleri ve güç kaynakları bakımın en kritik noktalarıdır.
Sahada Sık Görülen Örnekler: Termal kamera ile pano içi gevşek klemenslerin tespiti, sürücü fanlarının tozlanma nedeniyle aşırı ısınması, harmoniklerin motor ve sürücüler üzerinde oluşturduğu yük ve zayıf topraklama nedeniyle PLC giriş-çıkış kartı arızaları. Bu kontrollerin periyodik yapılması, ciddi arızaların önüne geçmektedir.
3. MEKANİK SİSTEMLERDE BAKIM VE İZLEME
Motorlar, redüktörler, rulmanlar ve konveyör sistemleri mekanik arızaların en sık yaşandığı alanlardır.
Saha Örnekleri: Titreşim analizi ile rulman dağılmadan önce uyarı alınması, redüktör yağ sıcaklığının artmasıyla dişli aşınmasının fark edilmesi ve konveyör hatlarında yanlış hizalamanın motor akımını artırması. Elektriksel verilerle mekanik verilerin birlikte değerlendirilmesi bakım kalitesini ciddi şekilde artırır.
4. SAFETY UYGULAMALARININ BAKIMDAKİ ÖNEMİ
Makine emniyeti, bakımın ayrılmaz bir parçasıdır. Acil stoplar, ışık perdeleri, emniyet kapı switchleri ve safety röleleri mutlaka periyodik olarak test edilmelidir.
Sahada Sık Karşılaşılan Riskli Durumlar: Acil stop devresinin bakım sırasında bypass edilmesi, ışık perdesinin devre dışı bırakılarak üretime devam edilmesi ve emniyet kapı switch’lerinin mekanik olarak iptal edilmesi.
Bu tür uygulamalar kısa vadede üretimi hızlandırsa da uzun vadede ciddi iş kazalarına ve hukuki sonuçlara yol açar. ISO 12100 risk analizi ve ISO 13849 Performans Seviyesi (PL) hesapları, bakım süreçlerine mutlaka entegre edilmelidir.
Bakım 4.0’ın başarısı; elektrik, mekanik ve safety disiplinlerinin birlikte ele alınmasına bağlıdır. Dijitalleşme sadece verimlilik değil, aynı zamanda daha güvenli çalışma ortamları sağlar.
