Lokal bileşenlerin bağımsız çalışmalarının çeşitli yararlarını fark eden teknoloji firmaları işlem mantığını uygulayacak, kontrol fonksiyonlarını yerine getirecek ürünleri pazara sürmekteler. ‘Cihaz düzeyinde kontrol’ anlamına gelen bu uygulama giderek yaygınlaşmakta.
Cihaz düzeyinde kontrol yaklaşımı şimdiye değin PLC ile haberleşmekten başka fonksiyonu olmayan cihazların, örneğin motor yol vericilerin, butonların, aşırı yük rölelerinin bazı kontrol işlevlerini kendi inisiyatifleri çerçevesinde PLC’den bağımsız biçimde yerine getirmelerini amaçlıyor. Bu durumu farklı bir bakışla makinanın üstünde bulunan komponentlere panolarda bulunan komponentlerin görevlerini transfer ediyor şeklinde yorumlayabiliriz.
* * *
Bu yaklaşımın çeşitli yararları var. En başta zaman açısından kritik işlemlerin network iletim kapasitesinden (bant genişliğinden de diyebiliriz) etkilenmeden anında yapılabilir hale gelmesi. İşlem mantığı cihaz içine yerleştirilmiş olduğundan input’un gönderilip output’un alınması arasındaki süreden, diğer ifade ile ‘algılama ile aksiyon yapma’ zamanından tasarruf ediliyor. Kablolu bağlantıda bu süre ışık hızına yakın gibi görünse de büyük network’lerin trafiği zaman zaman şehir içi trafiğine benzediğinden toplamda anlamlı yararlara ulaşılıyor.
Akıllı cihazların Boole cebrini de içeren farklı fonksiyon blokları ile programlanabilir olmaları konveyör, vinç, makina vb. tasarımında dikkate alınırsa büyük bir esneklik getirdiği görülür. Bu esneklik yatırımcı firmaların değişen çalışma koşullarına kolaylıkla ve kısa sürede uyum sağlayacak ekipmanları edinmeleri anlamına geleceğinden hem alım kararlarını daha kısa sürede verebilirler hem de ekipmanlara yatırdıkları sermayelerini korumuş olurlar.
Merkezkaç yapının diğer yararları; sistemin kullanılabilirliğini (availability) arttırması ile arıza hallerinde daha kontrollü davranışlarda bulunabilmeleridir. Geleneksel, merkezi yapıda PLC arızası genel kontrol kaybı anlamına geldiğinden, merkezkaç yapılarda arıza yapmamış bileşenlere değişik görevler verilerek sistemin daha akılcı davranması, örneğin duruşları daha risksiz kılacak eylemlerde bulunması sağlanabilir.
* * *
Merkezkaç anlayış ülkelerin ve şirketlerin yönetimlerinde de uygulanabilir ve ciddi yararlar da getirebilir. Rahmetli Özal belediyelerin çalışmasını bu anlayışa uygun hale getirerek bürokrasinin çarklarını hızlandırmıştı. Daha fazlası çok tehlikeli sulara girmek olur!
* * *
Şahsen 2011’den beklediğim merkezkaç otomasyonun ve akıllı cihazların yaygınlaşmasının yanı sıra şirketlerimizin (özellikle yabancı orijinli olanların) işleyişlerinin de bu yapıya kayması. Bu başarılırsa sektörümüzün yeni yılı güzel geçireceğine inanıyorum. Mutluluklar!
Yorumlar
