Üretim lojistiği kapsamına giren “hammaddeleri, yarı ürünleri taşımak ve yönetmek” günümüzde fabrikaların, depoların ve dağıtım merkezlerinin en fazla maliyet tasarrufu yapabilecekleri alan olarak görülmektedir. Bunun nedeni bir fabrikada imalata giren parçalar üzerinde zamanın %95’ine varan oranlarda herhangi bir katma değer işlemi yapılmıyor olmasıdır. Bu konu “hammaddelerin düzgün akışının sağlanmasının önemi” başlığı ile yalın yaklaşım literatüründe geniş biçimde ele alınıp tartışılmaya başlamıştır. Muhasebe ve raporlama sistemleri de hammadde hareketliliğini hesaba katan envanter maliyetlerini hesaplama ile uğraştığından ciddi iyileştirmeler gerçekleşebilecektir.
Buna karşın bu hammadde ve yarı ürünleri hareketli kılan konveyör, forklift, transpalet, reach track, otomatik kılavuzlu araçlar, AS/RS, raflar vb. gibi elleçleme araçlarının kullanım yüzdeleri üzerinde durulmamaktadır! Öte yandan iç lojistik ekipmanlarının ne kadar yararlı olduğu sorgulaması yönetsel faaliyetler kapsamında ele alınmamaktadır.
İşletmelerin karlı olabilmek için operasyon verimliliğini her boyutu ile ele almaları zorunlu olduğu halde görüştüğüm işletmelerde bu konuda beni umutsuzluğa düşüren bir farkında olmama durumu bulunmaktadır. Depolama sistemlerinin, taşıma, sıralama ve diğer iç lojistik araçlarının ve bu amaçlı tesislerin verimsiz kullanımı pek çok şirketin gelir kayıplarını önleyebileceği önemli alanlardandır.
Yönetim bilimi kullanım oranının bir fiziksel varlığın performansının ölçüm aracı ve iş başarısının göstergesi olduğu kabul etmektedir. Daha temel terimlerle “kullanım oranı” ekipmanların yarattığı fiili faydanın yaratabileceği potansiyel faydaya oranıdır. Biraz detaya inmek istersek “kullanım oranını” fiziksel ve finansal olmak üzere ikiye ayırabiliriz. Fiziksel oran ekipmanın zaman ve kapasite bazında yarattığı fayda, finansal kullanım oranı ise ekipmana bağlanan sermayeye kıyasla elde edilen parasal karşılık diyebiliriz.
Bu konunun iyi anlaşılıp iyileştirilmeye çalışılması iç lojistik sisteminin bütününün daha iyi tasarımı ve etkinliğine de ışık tutacaktır.
İşverenler insan kullanımına gösterdikleri büyük özenin bir kısmını ekipmanlarının kullanım oranlarına gösterdikleri takdirde pişman olmayacaklardır…