Tüm bu avantajlarına karşın pek çok enerji verimliliği arttırma projesi uygulamaya dönüşmez. ABD’de imalat tesisleri kapsamında yürütülen bir araştırma fiiliyata dönüşme oranının %35 olduğunu ortaya çıkarmış. Ülkemiz için bir yüzde yok ama pek çoğumuzun bildiği epeyi örnek var. Bu sayıda röportajını okuma fırsatı bulacağımız elektrik ve otomasyon sektörlerinin duayenlerinden Sayın Temel Karamehmetoğlu da bu görüşte.
İnancım projelerin finansal kısıtlar nedeniyle uygulanmadığı yönünde. Firmalar ya ilk yatırım tutarına sahip olmadıkları ya da bütçe onayı alamadıkları için projeleri ertelemekte veya çöpe atmaktalar. Bazen finansal kaynaklı mazeretler de ileri sürülmekte: Efendim geri ödeme süresi kısa değil, efendim önceliğimiz üretim ekipmanları almak olmalı, efendim filan banka ortayı yapıyor KOBİ golü atıyor sadece reklam sloganı, finans personeli enerji konusundan bihaber olduğundan bankalar kredileri işkence odalarında veriyorlar, vb.
* * *
Enerji verimliliği çok önemli bir konu olduğu için projelerin finansmanı makro düzeyde ele alınıyor. Örneğin ABD ENERGY STAR isimli bir program başlattı. Bu program verimlilik artışı getirecek her projeye düşük faizli kredi veriyor. Benzer programlar AB’de de var. Buna ek olarak değişik finansman modelleri de geliştirilmiş. Örneğin ‘Güç Satınalma Anlaşmaları’ denilen yaklaşımı yenilenebilir enerji yatırımları için kullanıyorlar. Almanya’da yapılan bir uygulamayı 2010 mart sayımızda yazmıştım. Bizde ise tercih nükleer santral lehinde olunca model uygulamaya geçmedi. (Bu vesile ile EMO’nun nükleer karşıtı görüşte olduğunu bir de ben bildireyim. )
Bir başka model de ‘Performans Sözleşmeleri’. Bu model yeni yatırım yapan şirketin ölçülebilir yararlarına göre ödeme yapması. Yanlış hatırlamıyorsam Siemens’ten Sayın Alkan Demircioğlu bir un fabrikasına EFF1sınıfı motorları bu model ile satmıştı. Hem de 2006 yılında. Özetle enerji verimliliği proje firmalarının bu modeli uygulamaları kolaylaştırıcı etki yapabilir.
* * *
Bana sorarsanız enerji verimliliği projeleri için dış kaynak aramaya gerek yok. Bu kaynak her firmada var. Harcanmakta olduğu yer de enerji israf alanları.