Isıtma sistemlerinin sıcaklıklarını ayarlayan ve çalışma zamanlarını çizelgeleyen sistemler üretilmiş. O sistemler enerji maliyetlerinde düşüşlere neden olmuş olmasına da diğer yandan bakım maliyetlerinin artmasına ve konforun düşmesine de yol açmışlar.
Sonrası çorap söküğü gibi gelmiş. Yangın, hırsız alarm sistemleri, geçiş kontrolleri, aydınlatma, havalandırma otomasyonu peş peşe yaygınlaşmış, bugünlere gelinmiş.
* * *
Akıllı binalar konusunda çalışmalar yapan çeşitli kurumlar var. Bunlardan biri ‘Avrupa Akıllı Bina Grubu’. Bu kurum akıllı binayı ‘en iyi malzeme, sistem ve teknolojileri bütünleştirerek paydaşlarının (sahibi, yöneticisi, oturanı vb) performans gereksinimlerini karşılayan hatta aşan yapılar’ şeklinde tanımlamakta. Grup sitesine ayrıca ‘akıllı binalar meskunlarının verimliliğini maksimize eder, kaynakların minimum maliyet ile etkin yönetimine olanak verir’ şeklinde bir açıklama da koymuş.
Diğer önemli bir kurum olan ‘Akıllı Binalar Enstitüsü’ ise; ‘dört temel kaynağın -yapı, sistemler, hizmetler ve yönetim- ve bunlar arasındaki etkileşimin optimize edilmesi sonucunda ortaya çıkan üretken ve maliyet etkin bir binadır’ ifadesi ile akıllı binaları tanımlamakta.
* * *
Ancak fiili durum resmi tanımların ötesine geçmiş bulunmakta. İlk bakışta ilgisi yok gibi görünse de binaların çevreci bir anlayışla yapılması ve işletilmesi de akıllılık kapsamına dahil edilmiş durumda. Bu anlayış binanın yapım aşamasından başlıyor, iç taşımadan, su kullanımına, malzeme geri dönüşümüne kadar pek çok konuyu kapsıyor. Bu tür binalarda musluk suyu pek çok evde olduğu gibi klozete çekilmiyor. Yüksek binalarda görülmedik şekilde pencereler aralanıp içeri doğal hava alınabiliyor. İnşalarında tahta olarak hızlı büyüyen bambu ağaçları, geri dönüşümlü mefruşat, koyun yünü gibi doğal malzemeler kullanılıyor. Çevreci anlayışın en sevdiği ulaşım aracı olan bisikletler için özel park yerleri bulunuyor.
Akıllı ve çevreci binalar aynı zamanda estetik ve işletimleri de maliyet etkin ise yüksek performanslı binalar olarak adlandırılıyor ve geleceğin binaları için model olarak kabul ediliyor.
Son 40 yılda binalar önceki dört bin yıldan çok daha büyük gelişme kaydediyor.